Çeçenlerde Din

Çok Tanrılı Dönem

Çeçenler önce çok tanrılı dine inanıyorlardı. Bu inanç sisteminin izleri günümüzde sözlü metinlerde görülmektedir. Bu metinler daha çok destanlar, efsaneler ve masallardır.

Dinsizlik, Hıristiyanlık ve çok tanrılılık Çeçenler arasında uzun yüzyıllar devam etti. Çeçenlerin erken dönemlerdeki tanrılarının adı Dela’ydı. Yıldırım tanrısı Seli’nin, tanrılar arasında büyük rol oynadığına inanılırdı. Selin’in kızı olan Selisata ise, bakire kızların koruyucusu idi. Bundan başka güneş tanrısı ve annesi de vardı.

Fırtınaların annesi olan Dedsinan’da önemli bir tanrıçaydı. Bunun yedi oğlunun semaya uçtuğuna, orada Dübbüekber yıldızlar manzumesini oluşturduğuna inanılıyordu. (Kuzey Kafkasya bayrağında bugün bu yedi yıldız bulunmaktadır.)

Bundan başka orman tanrısı, suların annesi olan hububat tanrısı ve içki tanrısı, savaş tanrısı vardı. Asetinler de olduğu gibi atalarının ruhlarını takdis ederlerdi. Aynı zamanda büyük aile, köy ve kabilelerinin hamileri olan tanrıların varlığını da hayal ederlerdi.

Çeçenler ruhların ölmezliğine inanırlardı. Ölüm yaşam gücünü yok ettiğinden ruhlar doğru giderek yerin altına gidiyor ve ahirette atalar ruhları ile birleşiyordu. Bundan başka ruhların ruhların tekrar evlendiklerini de kabul ediyorlardı. Furki rüzgar tanrıçası, Çaça su tanrıçası, Khinç ay tanrıçasıydı.

Hıristiyanlık’ın yayılışı

Onuncu yüzyıldan sonra Gürcistan yoluyla Çeçenler arasında Hıristiyanlık yayılmaya başlamıştır. Çeçenistan’da hiçbir din zorla yerleşmemiştir. Bu yalnız Çeçenistan için geçerli değildir. Tüm Kafkasya’da da bu durum böyledir. Zorlamaya tabi tutulduğu sürece toplum daima tepki ile karşılanmıştır.

Müslüman olmadan önce Inguşlarda Zanstag adı verilen rahipler vardı. Bunlar evlenmezler, kiliseye ait binalarda otururlardı. İnguşların eskiden kalmış kiliseleri ve bu kiliselerde süslenen kitapları vardır. Bu kitaplar çok kıymetli oldukları için hazine saklar gibi muhafaza edilirdi. Kilisenin yanındaki mahfelde de zenginlerin bağışladıkları, kurbanlık beyaz koyunları kesmek suretiyle ibadet edilirdi.

Çeçenlerin Müslüman Oluşu

İslamiyet Çeçenler arasına bölge bölge girdi. VIII. ve IX.yüzyıllarda, güney-doğu tarafında ova ve dağ eteği köylerinde İslam kabul edildi. XV.-XVIII. Asırlarda Çeçenler arasında İslamlık yayıldı ancak eski dini izler de terkedilmedi. Hatta, tamamen Müslüman olmalarına rağmen çok tanrılı dini inançlar zamanından kalan ve “ilah, ma’but” karşılığında oları Dela kelimesi, Çeçenler arasında hala canlılığını korumaktadır. İslam’ın tüm kurum ve kurallarıyla benimsenmesi XVIII. asrın sonunda Şeyh Mansur’un (1748-1794) ortaya çıkışıyla gerçekleşti.

Zaman içinde Kadiri ve Nakşibendi tarikatları Çeçenistan’da son derece güç kazandı. Çeçenler Şafii mezhebine bağlandılar.